برای پاسخ به این پرسش که مرور زمان در شکایت کیفری به چه معناست لازم است ابتدا با مفهوم مرور زمان آشنا شویم.

به طور كلي مرورزمان درنظر قانون يعني سپري شدن وگذشت روزها، هفته ها، ماه ها وحتي سالها از زمان وقوع جرم كه ازبعدحقوقي وقضايي امكان تنظيم شكواييه نميباشد.مثلا اگرجرمي سالها پيش به وقوع پيوسته وآن شخص اقدام به شكايت نكرده باشدوبعديك مدتي اقدام به طرح شكايت وبامراجعه به مراجع قضايي درخواست شكواييه دهدطبق قانون اين حق ازاوسلب شده است.به عبارتي ديگر قانون گزارمحترم يك مدت معيني براي تنظيم شكواييه داده كه هرشخصي اعم ازحقوقي وحقيقي متضررشده باشد اقدام به تنظيم شكواييه دهدواگراين بازه زماني به انقضابرسداين حق از اوساقط است.

اين اصل نه تنهادرتنظيم شكايت هاي كيفري يا حتي حقوقي است بلكه درتعقيب ويا اجراي احكام كيفري يامدني نيزصدق كند. كه مادراين مقاله به مرورزمان درشكايت هاي كيفري ميپردازيم.لازم است اين نكته رابيان كنين كه شكايه هابه دودسته حقوقي وكيفري تقسيم ميشود.مثلاشكايت هاي حقوقي شامل دعواي مدني بين اشخاص درزمينه هاي ملكي ومالي وتجاري وجك ومهريه و…ميباشد ولي شكايت هاي كيفري شامل جرايمي است كه موجب ضررجاني ويامعنوي شده باشيد مثلاتصادف ويانزاع و…پس همراه ماباشيدكه بيشتربااين موضوع آشنا شویم ونكاتي خدمت شماعرض كنيم

ماده قانونی مربوط به مرور زمان در شكايت هاي كيفري

قانون گذارمحترم درقانون مجازات اسلامي به اين نكته توجه نموده ويك ماده دراين زمينه اختصاص داده است كه اگرشخصي دريك مدت معيني هيج اقدامي به طرح شكايت نكرد تكليف تكليف جيست ولي قانونگزاريك دسته استثناهاي درنظرگرفته كه درمتن قانون به آن توجه كرده واظهارنموده است كه درادامه به آن ميپردازيم. ولي اين نكته را به صمع ونظرشماميرسانيم كه اگرقصدطرح شكايت ازشخصي راداشتيدسريع موضوع رابايك وكيل مجرب وبا تجربه درميان گزاريد تابه مشكل برنخوريد وفرايند طرح شكايت شما سريع طي شود.قانون گزاردر ماده106قانون مجازات اسلامي مصوب1392 ميفرمايد (در جرايم تعزيري قابل گذشت هرگاه متضرر ازجرم در مدت يك سال ازتاريخ اطلاع ازوقوع جرم شكايت نكند حق شكايت كيفري از او ساقط ميشود مگرآن كه تحت سلطه متهم بوده يا به دليلي خارج ازاراده واختيار قادر به طرح شكايت نكرده باشد كه دراين صورت مهلت مزبور ازتاريخ رفع مانع محاسبه ميشود.هرگاه متضرر از جرم قبل از انقضاي مدت مزكور فوت كند ودليلي بر صرفنظر از طرح شكايت نباشد هريك ازورثه وي مهلت شش ماه ازتاريخ وفات حق شكايت دارد).پس تاالان پي برديم كه مهلت طرح شكايت شخص متضرريك سال ميباشد وبراي وراث متوفي شش ماه ميباشد.

حال ممكن است دراين ميان شخص دودل بوده ويك سال گذشته است وديگرنميتواند اقدام به طرح شكايت نماييد وطبق قانون اين حق از وي به طور كلي سلب ميشود ولي اين نكته مهم راهم درنظرداشته باشيد كه بعد اين مدت اقدام به رفتارهاي مخرب واقداماتي كه توسط مقنن جرم انگاري شده مرتكب نشويد كه نتايج زيانبار وجبران ناپذيري به همراه خواهد داشت ممكن محكوم به جرامي مانند مزاحمت يا توهين ونزاع و… شده وحبس ياجزاي نقدي يا حتي شلاق در پي داشته باشد كه ما توصيه ميكنيم قضايا را ناديده بگيريد شخص را ببخشيد تااتفاق ناخوشايندي رخ ندهد.

استثناهايی كه باعث ميشود بعد مهلت شكايت بشود اقدام كردچيست؟

ممكن است شما به خواست واراده خود تواين مدت هيج گونه اقدامي به طرح شكايت نكرده باشيد وبه دلايلي اين مدت به پايان برسد كه ازاختيارشما خارج بوده مثلا گروگان شده باشيدتوسط متهم يا ژي يك حادثه اي بيهوش باشيد آن وقت تكليف جيست؟قانونگزاردرماده106 قانون مجازات اسلامي اين نكته راپيش بيني نموده واظهارداشته(…مگراين كه تحت سلطه متهم بوده يا به دليلي خارج ازاراده واختيارقادربه طرح شكايت نباشد كه دراين صورت مهلت مزبور ازتاريخ رفع مانع محاسبه ميشود)اين ماده اظهارميداردكه كه شما پس ازرفع موانع بايد سريع ودراسرع وقت بادلايل ومداركي كه دال بروقوع جرم بوده وعلاوه برآن بامدارك ودلايلي دليل اين كه جرا ديراقدام به طرح شكايت نموده ايدبه مراجع قضايي برسانيد واز طريق دفاترالكترونيك قضايي اقدام به طرح شكايت وتنظيم شكواييه نماييد ودرمراحل بعدبه دادسرامراجعه كرده ودلايل ومداركي كه اظهاركننده وقوع جرم بوده رابه قاضي محترم تحويل دهيدواگر مثلاتا اين مدت بيهوش بوده ايدازبيمارستان يا آن مركز درماني نامه اي جهت صدق اين موضوع ارايه دهيدتا تحقق آن جرم براي دادسرا محرض گردد وپرونده را همراه باكيفرخواست به دادگاه صالحه ارجاع دهدوحكم قطعي صادروارجاع به اجراي احكام شود

ولي خوب است اين موضوع رابايك وكيل درميان گزاريدوكاررا به آن بسپاريد كه هم سريع مراحل طي شود وهم به مشكلي برنخوريد.

مهلت شكايت كيفري توسط وراث متوفي چقدر است؟

ممكن است شما متضرر از جرمي شده باشيد كه قصدشكايت ازشخص متهم را داريدولي در پي يك حادثه اي شما فوت كنيد وديگرنتوانيد اقدام به طرح شكايت وطي كردن مراحل قضايي نباشيد آن وقت ورثه شما مي تواند اقدام به طرح شكايت وطي كردن مراحل قانوني باشد به شرط اينكه شمانيز درزمان حيات قصدطرح شكايت داشته باشيد وشاهدداشته باشيد واگرصرف نظركرده باشيد ازشكايت بايديك مدرك وادله اي داشته باشيد كه شما قصدطرح شكايت وعدم طرح شكايت داشته باشيد تا وراث شما به مشكل برخوردنكنند.قانونگزاربه وراث اين حق واجازه را داده ولي نكته اي كه هست مهلت اقدام طرح شكايت توسط وراث كوتاه تر است نسبت به خود شخص.قانونگزاردرماده106قانون مجازات اسلامي مهلت اقدام طرح شكايت توسط وراث راشش ماه اعلام كرده است حال سوال اينجاست كه منظور از وراث شامل جه اشخاصي ميشودبايد گفت كه شامل اشخاصي كه با متوفي قرابت درجه1يا2داشته باشدالبته اشخاص ديگري كه يك قرابتي داشته وجز وراث باشد ميتواننداقدام به طرح شكايت كنند.

مرور زمان شامل كدام جرايم است؟

درقانون مجازات اسلامي جرايم زيادي عنوان شده است وطبق ماده1قانون مجازات اسلامي قسمت هاي زيادي ازاين قانون درباره جرايم ومجازات هاي آن جرايم بحث ميكند.به طوركلي مجازات كليه جرايم عمد.عيرعمدوشبه عمدبه دودسنه اصلي تقسيم ميشود كه شامل مجازات هاي اصلي وفرعي اند.مجازات هاي اصلي طبق ماده14قانون مجازات اسلامي شامل4مجازات اصلي كه شامل حد.قصاص.ديه وتعزيرميباشدوازطرفي درتقسيم بندي جرايم براساس شاكي وطرفين دعواشامل3نوع اندكه 1-اشخص2-جامعه3-الهي كه بر اساس اين تقسيم بندي جرايم به جرايم قابل گذشت وجرايم غيرقابل گذشت تقسيم ميشود.

درمورد مرورزمان درجرايم تعزيري كه ماده18قانون مجازات اسلامي به آن پراخته كه طبق وتنها مرورزمان شامل اين دسته از جرايمي كه مجازات آن تعزيري است صدق ميكند ماده18اين قانون(تعزير مجازاتي است كه مشمول عنوان حد، قصاص ياديه نيست وبه موجب قانون در مواردارتكاب محرمات شرعي يانقض مقررات مربوط به تخفيف.تعليق.سقوط وساير احكام تعزير به موجب قانون تعيين ميشود)وجدا ازآن درجرايمي كه قابل گذشت است مرورزمان صدق ميكند.ممكن بعضي ازجرايمي كه مجازات تعزيري دارد قابل گذشت نباشد.مقصود از جرايم قابل گذشت يعني اگر ازشخصي شكايت كنيد باشروع شكايت كيفري يا حقوقي تحقيقات مقدماتي وتشريفات دادرسي شروع ميشود ومتهم براي تحقيق وبرسي جرم مرتكب شده درنظرگاه يا بازداشتگاه هاي تحت نظارت سازمان زندانها به سرميبرد واگرشاكي رضايت دهدتعقيب وتحقيقات مقدماتي به پايان ميرسدومتهم آزادميشود.پس براي نتيجه گيري براي مرورزمان جرم ارتكابي جزجرايم تعزيري باشد وجز جرايم قابل گذشت باشد مثل ضرب وجرح يا…

تعدد شكات درشكايت هاي كيفري

ممكن از يك شخصي مرتكب يك رفتاري شود كه توسط قانون گزار جرم انگاري شده باشد كه با ارتكاب ان رفتار دو نفريا بيشتر ازوي اقدام به طرح شكايت كنند واگريكي از شكات به دلايلي كه با خواست واراده خود اوبوده اقدامي جهت طرح شكايت درمراجع قضايي نكرده باشدومدتي كه قانونگذاردرنظرگرفته به اتمام برسد از نظرقانوني اين حق از وي سلب شده مگرآن كه به دلايلي كه خارج از اراده او است نتوانداقدام كند

زمان شروع شكايت كيفري ازجه زماني است؟

شروع مرورزمان از زماني آعاز ميشود كه شخص بزهديده يا شاكي باجرمي كه عليه جان، مال وآبرو وحيثيت وي ايجادشده روبه روشود فقط وفقط يك سال مهلت دارد براي طرح شكايت ولي اين نكته رابايدبگویيم كه هرجه اززمان وقوع جرم بگذرد دلايل وشواهد ويامداركي كه دال بر وقوع جرم است ازبين برود واثرآن كم رنگ شود

سخن پاياني

ممكن است دربين روابطي كه بين اشخاص ميباشد يك دسته جرايمي بين اشخاص به وقوع بپيوند كه نيازبه شكايت وفرايندهاي قضايي پيچيده ميباشدكه حتي ممكن است با بي اطلاعي ازحقوق خود ديربه حق خودبرسيد وحتي ممكن است بايك اشتباه حقوق شما ناديده گرفته شود. توصيه مااين است كه حتما بايك وكيل باتجربه درجرايم كيفري مشورت وكار را به اوبسپاريد.